Motorlarda Kullanılan Katkı Yağları



            Motor içinde yağlanma yapılmasının sebebi içeride aşınmayı ve sürtünmeyi en az seviyeye indirgemektir. Yağlanma sayesinde birden çok yüzey birbirinden ayrılmaktadır. Bilimsel açıdan bu hidrodinamik  ve hidrostatik yağlama olarak bilinmektedir. Hidrodinamik yağlama derken yük taşımada en aranan özellik yağlayıcının viskozitesi ve milin hızı olup aynı zamanda sistemde sıcaklık düşürücü etki yapmasıdır. Yağlanma sayesinde aşınma ve diğer artık özellikler ortamdan ihraç edilirken metaller de korozyona karşı korunmuş olur.

Motorlarda Kullanılan Katkı Maddeleri:
 

Oksidasyon Önleyici Katkı Maddeleri



Yağların kullanıldıkları yerler hava ile temas halindedir. Yağ ile reaksiyona giren





oksijen oksitlenmeye neden olur. Oksitlenme sonucu viskozite artar karbon ve asit

oluşur (2). Oluşan bu maddeler yalıtkandık meydana getirir. Motor sıcaklığı artar,

piston segmanları, supap mekanizması, vb. parçalarda arızalar oluşur (2).

Aromatik hidrokarbonların oksitlenmesinde vernik ve çamur, parafenik yağların

oksitlenmesinde ise yağda çözünen oksitler oluşur.

Oksidasyon önleyici katkı maddeleri iki gruba ayrılır.

1. Yag ile reaksiyonu önleyici katkı maddeleri; Aşınma ile oluşan metal

parçalarının yüzeylerini kaplayarak bu metaller ile yağ arasındaki kimyasal

reaksiyonlara engel olanlar.

2. Zincir reaksiyonunu durdurucu katkı maddeleri; Yağdaki karbonların

oksijenle reaksiyonunu durdurarak asit ve tortulaşma engellenir.

Korozyon Önleyici Katkı Maddeleri


 
Motorlarda korozyonu önlemek amacıyla kullanılan katkı maddeleri polar gruplar

içermektedir. Bu uçlar, katkı maddelerinin metal yüzeylerine adsorbe edilmesini

sağlamaktadır. Oluşan film temizleyici ve dağıtıcı katkı maddeleriyle yüzeylere

sıkıca bağlanır. Film tabakası yağlardaki asit tabakasının etkisini azaltır. Petrol

ürünlerindeki kükürt ve bileşikleri metallere nüfuziyet etkisi oluşturur. Korozyon

önleyici katkı maddeleri, organik sülfitler, aktif sülfür, fosfor veya nitrojen içeren

bilesikler, fosforik asit, sülfürlendirilmis mumlar, bazik silikatlar, nitritler,

hidroksilamin gibi bileşiklerdir.




 Pas önleyici katkı maddeleri



Paslanmayı önlemek amacıyla yağa ilave edilen katkı maddeleri metal yüzeyle

kimyasal reaksiyon oluşturmadan, metalin su ve hava ile temasını keser. Böylece

aşındırıcı etkilerden korunur.


Donma noktası düsürücü katkı maddeleri



Hidrokarbonlar düşük sıcaklıklarda katılaşır. Yüksek molekül ağırlıklı polimer

yapıdaki katkılar ile yağ içindeki kristalleşmenin önüne geçilir. Donma noktası 10-

15 derece düşürülür .

Köpük önleyici katkı maddeleri



Makine parçalarının hızla çalışması esnasında oluşan mikser etkisi yağların

köpürmesine neden olur. Yağın bünyesine giren havanın hemen yağ dışına

çıkabilmesi gerekir. Köpüklenmeye direnç yağın rafineri özelliklerine bağlıdır.

Silikon polimer ilaveli köpük önleyici maddeler sıkça kullanılmaktadır. Motor

bünyesine sızan hava köpük yapar. Bu hava solüsyon hale bulunuyorsa sakıncalı

değildir. Değişen basınçlar solüsyonu köpürtür. Solüsyondan ayrılan hava

sıkışabildiği halde yag sıkışmaz. Sıkışan havanın Sıcaklığı artar. Dolayısıyla ısınan

hava yagıda ısıtmaya baslar. Oluşan oksidasyon hareketi zorlaştırır. Köpüklenme

hidrolik sistemlerde kavitasyon oluşturur. Aktivasyon sonucu oluşan basınçlı hava

kabarcıkları kum etkisi göstererek pompa parçalarının ve hidrolik sistemin

asınmasını saglar (17,18). Yag içindeki köpük pompa kayıplarına neden olur. Pompa

verimleri düser.

Aşınma Önleyici Katkı Maddeleri


 
Karışık yağlama bölgesinde kullanılmaktadırlar. Yag filmi ile pürüzlerin

penetrasyonu kesintilidir. Metal yüzey ile reaksiyona girerek bir yüzey bileşiği

oluşturulmakta ve bu yeni tabaka plastik bir akısa maruz kalmaktadır. Katkı maddesi

olarak çinko, fosfor ve sülfür bileşikleri kullanılır.

Sürtünme ve asınmayı azaltan katkı maddelerinin en iyisi yagda çözülebilen

moliblen-sülfür bileşikleridir.


Temizleyici ve Dağıtıcı Katkı Maddeleri



Yanma sonucunda yag içinde çamur, karbon, vernik, oksidasyon ürünleri ve katı

parçacıkları dağıtmak için temizleyici ve dağıtıcı katkı maddeleri kullanılır. Piston,

segman, sübap gibi motor parçalarını yüzeylerde oluan çamur veya vernik

tabakalarının oluşumuna mani olmaktadır. Petrol esaslı asit ve tuzlar, baryum,

kükürt ve fosfor ihtiva eden polimerler temizleyici katkı maddesi olarak dizel

motorlarda kullanılmaktadır. Bu katkılar yağların köpürmesine ve emülsiyon

oluşumuna neden olduğu için içten yanmalı motorların dışında kullanılmaları

sakıncalı olmaktadır. Temizleyici katkı maddeleri tortu oluşumunu tam olarak

önleyememektedir. Metal içermeyen külsüz katıklar geliştirilmiştir. Bunlar dağıtıcı

katkı maddeleridir (6).


 Emülsiyon Yapan Katkı Maddeleri



Su zerrelerini bünyesinde tutup, paslanmaya engel olan maddelere emülsiyon katkı

maddeleri denir. Su ile metalin doğrudan teması engellenir. Sabunlar, sodyum

sülfonatlar ve yağ asitleri bu amaçla kullanılırlar.


Koku önleyici ve antiseptik Katkı Maddeleri



Bakteri oluşumunu önleyip kötü kokuyu azaltan katkı maddeleridir. Alkoller ve

fenoller bu amaçla kullanılır.


Metal Passivatör Katkı Maddeleri



Metal yüzeyinin ilave bir maddeyle örtülmesi, madenlerle metal yüzeylerinin

reaksiyona girmesini engeller. Fosfor ve sülfür bilesikleri bu amaç için kullanılırlar.


 

Viskozite İndeksi Geliştiriciler


 
Düşük ve yüksek sıcaklıklarda aynı viskozitenin korunmasını sağlayan katkı

maddeleridir. Düşük sıcaklıkta minimum, yüksek sıcaklıkta maksimum viskozite

artısı sağlanır (3). Bu sayede hareketli parçalarda ısıdan etkilenmeyen film tabakası

oluşur. Yağ ısındığında kabaran küçük bilyalar gibi hareket etmektedir (8,13,14). Bu

tür katkılar, butil polimerler, hidrojenli kauçuk olefinler gibi bileşiklerden oluşur

(1,3,6). Motor yağlarında, hidrolik akışkanlarda, otomatik transmisyon

akışkanlarında ve dişli çarklarda kullanılır (6,15 ).




Yapışkanlık Verici Katkı Maddeleri



Yağların yataklardan sıyrılıp azalması yağlamayı da azaltır. Akma sonucunda açık

yataklarda damlamayla etraf kirlenir. Bunu engellemek için lifli yapıda yağ katkıları

kullanılır. Bu lifler yağın yatak üzerinde yapışmasını sağlar. Bu özellikleri sağlamak

için yüksek molekül ağırlıklı sabun bileşikleri kullanılır.


 
Kaldırıcılar

 
1. Moliblen Disülfit; grafit görevi yapar. Yüzey düzgünsüzlüklerin bu

madde tarafından kapatılır.

2. Grafit; Karbon esaslıdır. Yüksek sıcaklığa dayanıklıdır. Uzun süre

yağlayıcı etkisini kaybetmez.

3. Fosfor Bileşikleri; Fosfor alaşımları eriyerek yüzey düzgünsüzlüklerin

kapatır.



Yüksek Basınç Katkı Maddeleri



Ağır çalışma şartlarında metal yüzeylerde kaynamayı ve tutunmayı engeller.

Metalik temasın arttığı ve tutunmanın oluştuğu hallerde kullanılırlar. Kullanımları

korozyon problemlerini içermektedir (3).Yatakların sürtünmesi azalmakta, yük

kapasiteleri artmakta, aşınma azalmakta, yüzey bozulmaları önlenmektedir. Bu katkı

maddeleri metal yüzeylerle oda sıcaklığında reaksiyona girmezler. Reaksiyon

sıcaklığından önce etkili değildir. Yüksek basınç ve sıcaklıklarda ise reaksiyona

girerek kayma mukavemeti, demir klorür gibi tabakalar oluştururlar. spermeçet

yağı, oleik asit, don yağı, fosfor ve fosforik asit esterleri ve polar gruplu oksitlenmiş

organik bileşikleri kullanılmaktadır (4,6,21).


Sıvı Metalik Katkı Maddeleri



Bu katkı maddeleri bakır-kursun-gümüş metallerinin karışımından oluşan sıvı

metal süspansiyondur. Süspansiyon yağa ilave edilerek sürtünen kısımlarda metal

bir film tabakası oluşturmaktadır. Bu sayede aşınmış yüzeylerde onarım yapılmış

olur. Aşınmış bölge sıvı metal süspansiyon ile doldurulur. Motorun aşırı ısınması

durumlarında bile oluşan metalik yağ filmi, segman, piston ve silindir yüzeylerinin

hasar görmesini, yatak sarmasını önlemektedir. Kursun tabakası yağlamayı

düzenlemektedir


 
 
Sürtünme Azaltıcı Katkı Maddeleri

 
Yüzeyler arasında yağ filmi oluşturularak pürüzsüz bir ortam oluşması sağlanır. Yağ

filminin mukavemeti artar. Motorlarda oldukça sık kullanılır. Yüzeyler arasındaki

yağ filminin bozulmaması sürtünmeyi ve güç kaybını azaltır. Titreşimsiz, pürüzsüz

kayma ve minimum sürtünme katsayısı istenen durumlarda faydalıdır. Sürtünme

azaltılması partikül filitrasyonu ile de başarılmaktadır (3).

Bu tür katkı maddeleri; oksijen, moliblen, bakır, nitrojen içermektedir. Genellikle

yag filmi ile yüzey pürüzlerinin penetrasyonu çok şiddetli olmadıkları yükleme

hallerinde etkili olmaktadır. Sınır yağlama şartlarında, katkı maddesinin

konsantrasyonunun artmasıyla sürtünme katsayısı azalmakta ve yüksek

konsantrasyon oranlarında ise minimum bir sürtünme katsayısına yaklaşılmaktadır




Özel Katkı Maddeleri


Nebati ve hayvani yağlarda bulunan oleik asit organik bir maddedir. Madeni yağa

%1 oranında ilave edilir. Kursun sabunu, kursun hidroksit in türevlerinden elde

edilir. Viskoziteyi yükseltir. Köpürmeyi azaltır.


Teflonlar


Yüksek ergime dereceleri, kolay uygulanabilirliği, gerilmelere ve kırılmalara

direnç özellikleri vardır. Teflonlar büyük moleküllere sahip, uzun zincir yapılı

polimerlerdir. Bu molekül yapısı tekrarlanan bir çok benzer veya farklı ünitelerden

meydana gelmektedir.

Aracınızın motor sağlığı için en iyi motor yağı marka tercihiniz size kalmış bir durum. Markalarla ilgili iyi bir araştırma yapmanız gerekiyor. Motor katkı yağlarının zararları konusunda ustanızla yada serviste görüştüğünüz uzman kişilerle diyalog halinde olmanız gerekir.



 


 
 

Yorum Gönder

Site İstatistikleri